Mundarija

Ishlab chiqarishdagi 8 ta yo’qotish turlari

/uploads/qiymat-qoshmaydigan-faoliyatlar-1280x720.png

Tejamkor ishlab chiqarishda keng qo’llaniladigan tushunchalardan biri faoliyat turlariga tegishlidir. Iste’molchi nazaridan qaraganda barcha faoliyatlarni 3 turga bo’lsa bo’ladi:

  • Qadr-qiymat qo’shadigan faoliyatlar. Qiymat deganda kutilgan yoki ortig’i bilan ko’rsatilgan sifat, ishonchli xizmat va to’g’ri narxni tushunsa bo’ladi.
  • Qard-qiymat qo’shmaydigan faoliyatlar. Resurslarni iste’mol qiladigan, lekin iste’molchiga qiymat yaratmaydigan va agar to’xtatilsa, ularga ko’rinmaydigan faoliyatlar kiradi.
  • Zarur lekin qadr-qiymat qo’shmaydigan faoliyatlar. Masalan, qonunlarga rioya qilish va ishni yurgizish uchun kerak bo’lgan xizmat litsenziyalari yoki mahsulot sertifikatlari shular jumlasidandir.

Qadr-qiymat qo’shadigan faoliyatlarni optimallashtirish, qo’shmaydiganlarini bartaraf qilish va zarur bo’lgan lekin qadr-qiymat qo’shmaydiganlarini kamaytirishga harakat qilish kerak.

Misol uchun, soliqlarni bankka borib to’lab kelmoqchi bo’lsak, faqat tranzaktsiya uchun ketadigan vaqt (2 daqiqa deylik) iste’molchiga qadr-qiymat qo’shadi, qolgan avtoulovda yo’lga, bankda navbatda kutishga va uyga qaytishga ketadigan vaqtlar (40 daqida deylik) iste’molchi uchun qadr-qiymat qo’shmaydi.

Qadr-qiymat qo’shmaydigan faoliyatlarga o’z navbatida 8 ta yo’qotish turlari kiradi.

Defektlar

Defektlarni qayta ishlashga ketgan vaqt va xatti-harakatlar umumiy daromadga to’g’ridan-to’g’ri salbiy ta’sir ko’rsatadi.

Kutish

Ishchilar, xom ashyo materiallar yoki asbob-uskunalar boshqa resurslarni kutishganda bu yo’qotish turini bevosita kuzatish mumkin.

Tashish

Mahsulotlarni ortiqcha transportirovka qilish iste’molchi uchun uning qadr-qiymatini oshirmaydi.

Harakatlanish

Ishchilar o’z faoliyatlarida ergonomika nuqtai nazaridan keragidan ortiqcha harakatlanishlari (ko’tarilish, bukilish, egilish va hokazo) ishning unumdorligiga ta’sir qiladi.

Xom ashyo, mahsulot va uskunalarni saqlash

Ortiqcha xom ashyo, ishlov berilayotgan va tayyor mahsulotlar, va asbob-uskunalarni omborda saqlash

Ortiqcha ishlab chiqarish

Iste’molchi talabiga nisbatan ko’proq mahsulot ishlab chiqarish o’z o’rnida boshqa yo’qotishlarga ham sabab bo’ladi.

Qo’shimcha ishlov berish

Ortiqcha inspektsiya yoki hujjatlar

Foydalanilmagan bilim va iste’dod

Ishchilarning bilimi va iste’dodini ish jarayonida qo’llanilmasdan qolib ketishi